Yangiliklar

Ўзбекистонда гидроэнергетика соҳасида 5,8 млрд долларлик 73 та лойиҳани амалга ошириш режалаштирилмоқда

збекистон президенти Шавкат Мирзиёев 29 апрель куни гидроэнергетика тармоғини янада ривожлантириш чора-тадбирларига оид тақдимот билан танишди.

«Гидроэнергетика масаласи бугунги кунда ўта муҳим. Ҳозирги вақтда бутун дунёда энергетика хавфсизлиги нуқтаи назаридан ҳисоб-китоблар, даромадлар, иқтисодиётнинг ривожланиши ва унинг барқарорлиги энергетикага юқори даражада боғлиқлигини кўрсатди», — деди давлат раҳбари.

Унинг сўзларига кўра, мамлакатда 150 минг километрдан ортиқ дарё, канал ва сойлар мавжуд, бироқ уларнинг энергетика салоҳиятининг катта қисми фойдаланилмай қолмоқда.

«Бу нафақат ичимлик суви таъминоти ва суғориш учун муҳим, балки энергетика, иқтисодиёт ва экологияга ҳам бевосита таъсир кўрсатади. Бугунги кундаги асосий муаммо шундаки, электр энергияси ишлаб чиқаришнинг катта қисми газ ва кўмирга боғлиқ. Шунинг учун мен бу борада бир неча бор тегишли қарорларни қабул қилганман. Қандай чоралар кўрилмоқда ва қандай режалар бор — бугун гидроэнергетикани ривожлантириш бўйича таклифларни эшитишни истардим», — дея қайд этди Мирзиёев.

Гидроэнергия улуши умумий ишлаб чиқаришда атиги 10−12 фоизни ташкил этади. Бу эса соҳани ривожлантиришни энергия тизими барқарорлигини таъминлаш ва газ ҳамда кўмирга қарамликни камайтиришнинг асосий омилига айлантирмоқда.

2017−2025 йилларда гидроэлектр станциялари сони 36 тадан 100 тага, уларнинг умумий қуввати эса 1,6 ГВт дан 2,4 ГВт га ошди. 2026−2032 йилларда умумий қиймати 5,8 миллиард доллар бўлган 73 та лойиҳани амалга ошириш ва 3,6 ГВт қўшимча қувват яратиш режалаштирилган.

Давлат раҳбари матбуот хизмати маълумотларига кўра, Марказий Осиёда ягона ҳисобланган гидроагрегатлар ва технологик ускуналар ишлаб чиқарувчи UzHydroPower заводи қурилган. Ўтган йили ишга туширилган Норин ГЭСлар каскадининг биринчи навбати илк бор «миллий лойиҳа» модели асосида амалга оширилди — барча ишлар тўлиқлигича маҳаллий корхоналар томонидан бажарилди.

2026 йилда умумий қуввати 114 МВт бўлган ва йилига 537 млн кВт/соат электр энергияси ишлаб чиқарадиган 13 та ГЭСни ишга тушириш ҳамда 254 та иш ўрни яратиш мўлжалланган.

Йирик лойиҳалар орасида қиймати 365 миллион доллар бўлган Юқори Писком ГЭСи бор. Қуввати 160 МВт ва йиллик ишлаб чиқариш ҳажми 484 млн кВт/соат бўлган объект 160 мингдан ортиқ хонадонни электр энергияси билан таъминлаши кутилмоқда. Лойиҳада маҳаллий компонентлар улуши 82 фоизни ташкил этади.

Бундан ташқари, Бўстонлиқ туманида 28 миллион долларлик грант маблағлари ҳисобидан қуввати 20 МВт бўлган шамол электр станцияси қурилмоқда.

Фарғона вилоятининг Сўх туманида «миллий лойиҳа» тамойили асосида Сўх ГЭСини қуриш режалаштирилмоқда. Қуввати 15 МВт бўлган станция йилига 50 млн кВт/соат электр энергияси ишлаб чиқаради ва туманнинг электр энергиясига бўлган эҳтиёжининг 71 фоизини барқарор қоплайди.

Президент Юқори Тўпаланг сув оқимларининг гидроэнергетика салоҳиятини ҳам кўздан кечирди. «Тўпаланг» сув омборига қуйиладиган дарё ва сойларда 42 та кичик ГЭС қурилиши ҳисобига 541 МВт қувват яратиш ва йилига қарийб 1,9 млрд кВт/соат электр энергияси ишлаб чиқариш имконияти мавжуд.

Шунингдек, умумий қуввати 1,4 ГВт бўлган учта гидроаккумулятсион электр станциясини (энергияни сақлаш ва қайта тақсимлаш тизимлари), шунингдек, умумий қуввати 164 МВт бўлган 2983 та кичик ва микро ГЭС қуриш масаласи кўриб чиқилмоқда.

2024 йил декабрь ойида энергетика вазири Жўрабек Мирзамаҳмудов гидроэнергетика салоҳиятидан фойдаланмаслик хиёнат эканини айтганди. Президент Угом дарёсида кичик ГЭС қурилишини ташкил этганида «ҳеч ким ишонмаганини» сўзлаб берди.