Yangiliklar

O‘zbekiston xizmatlar eksporti daromadlarning eng yirik bandiga aylandi — turizm tufayli

2026 yilning yanvar−iyul oylarida O‘zbekistonning tashqi savdo aylanmasi 49,5 mlrd dollarni tashkil etib, o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 8,1% ga oshdi. Bu haqda «Gazeta» o‘rgangan Milliy statistika qo‘mitasining dastlabki ma’lumotlaridan ma’lum bo‘ladi.

Eksport 3,6% ga kamayib — 19,93 mlrd dollarga tushdi, import esa 17,8% ga oshib — 29,6 mlrd dollarga yetdi. Natijada tashqi savdoning salbiy saldosi 9,67 mlrd dollarga yetdi, bu o‘tgan yilgi 4,44 mlrd dollarga nisbatan — taxminan 2,2 baravar ko‘payganini anglatadi.

Shu bilan birga, oltinni hisobga olmagandagi tovarlar eksporti 9,8 mlrd dollarni tashkil etib, yillik hisobda 27,7% ga oshdi.

O‘zbekistonning eng yirik savdo hamkori hanuz Xitoy bo‘lib qolmoqda: yetti oyda u bilan tovar ayirboshlash 33,6% ga oshib, o‘tgan yilgi 8,43 mlrd dollarga nisbatan 11,26 mlrd dollarga yetdi. Keyingi o‘rinlarda Rossiya — 8,13 mlrd dollar (+11,8%) va Qozog‘iston — 3,27 mlrd dollar (+24%). Xitoy hissasiga mamlakatning jami tashqi savdo aylanmasining 22,7% i, Rossiyaga — 16,4% i, Qozog‘istonga — 6,6% i to‘g‘ri keldi.

Oltin

Umumiy eksportning qisqarishiga asosiy sabablardan biri monetar bo‘lmagan oltin yetkazib berish hajmining kamayishi bo‘lib qolmoqda.

Yanvar−iyul oylarida O‘zbekiston 2,8 mlrd dollarlik oltin eksport qildi, bu 2025 yilning shu davridagi 7,59 mlrd dollarga qaraganda kam. Shunday qilib, hajm 63,1% ga, ya’ni taxminan 2,7 baravar qisqardi.

Oltinning umumiy eksportdagi ulushi 36,7% dan 14,1% ga tushdi.

Shu fonida eksport tarkibi o‘zgarishda davom etdi. Xizmatlar ulushi 26,2% dan 36,8% ga oshdi (o‘tgan yili 24,1% bo‘lgan), sanoat mahsulotlari — 11,3% dan 14,4% ga, kimyo mahsulotlari — 5,6% dan 7,8% ga, turli tayyor buyumlar — 4,3% dan 8,4% ga ko‘tarildi.

Eksport

Yetti oy yakuniga ko‘ra eksportning eng yirik bandi xizmatlar bo‘ldi.

Ularning hajmi 35,3% ga oshib — 5,42 mlrd dollardan 7,33 mlrd dollarga yetdi. Xizmatlar eksportining yarmidan ko‘pi — 53,8%, yoki 3,94 mlrd dollar — safarlar (turizm) hissasiga to‘g‘ri keldi, ko‘rsatkich o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 55% ga oshdi ($2,5 mlrd).

Transport xizmatlari 2,32 mlrd dollarni (31,7%), telekommunikatsiya, kompyuter va axborot xizmatlari — 622 mln dollarni (8,5%), boshqa ishbilarmonlik xizmatlari — 209,5 mln dollarni (2,9%) tashkil etdi.

Sanoat mahsulotlari eksporti 22,4% ga oshib — 2,87 mlrd dollarga yetdi. Ushbu guruh ichida to‘qimachilik ipi, matolar va tayyor buyumlar yetkazib berish 1,15 mlrd dollarga (+26,3%), rangli metallar — 1,04 mlrd dollarga (+7,8%), noruda qazilmalar mahsulotlari — 207,7 mln dollarga (+29,7%) yetdi. Cho‘yan va po‘lat eksporti deyarli ikki baravar oshib — 185,1 mln dollarga (+91,5%) yetdi.

Turli tayyor buyumlar eksporti 89,1% ga oshib — 890,4 mln dollardan 1,68 mlrd dollarga yetdi. Xususan, kiyim-kechak va aksessuarlar yetkazib berish 30% ga oshib — 752,3 mln dollarga yetdi. Boshqa toifalarga kiritilmagan tayyor buyumlar eksporti 3,2 baravar oshib — 868,4 mln dollarga yetdi.

Mashina va transport uskunalari yetkazib berish 34,9% ga oshib — 757,2 mln dollarga yetdi. Boshqa transport uskunalari eksporti 115,7 mln dollarga yetib, 59,6% ga oshdi, energiya ishlab chiqaruvchi mashinalar — 119,4 mln dollar (+38,9%), aloqa va ovoz yozish apparaturasi — 61,6 mln dollarni (3,5 baravar) tashkil etdi. Shu bilan birga, avtomobillar eksporti 2,2% ga kamayib — 157,2 mln dollarga tushdi.

Kimyoviy moddalar va shunga o‘xshash mahsulotlar eksporti 35% ga oshib — 1,56 mlrd dollarga yetdi.

Asosiy qismini noorganik kimyoviy moddalar tashkil etdi — 944,8 mln dollar (+47,2%). O‘g‘itlar eksporti 1,4% ga oshib — 255,3 mln dollarga, birlamchi shakldagi plastmassalar — 25,2% ga oshib, 167,8 mln dollarga yetdi. Tibbiy va farmatsevtika mahsulotlari 39,7 mln dollarga (+53,6%) eksport qilindi.

Oziq-ovqat mahsulotlari va tirik hayvonlar eksporti 1,54 mlrd dollarni tashkil etib, 2,3% ga oshdi. Ularning umumiy eksportdagi ulushi 7,3% dan 7,7% ga ko‘tarildi.

Meva va sabzavotlar

Yanvar−iyul oylarida O‘zbekiston 1,284 mln tonna meva-sabzavot mahsulotlarini eksport qildi — bu o‘tgan yilga nisbatan 5,5 ming tonna, yoki 0,4% ga ko‘p.

Shu bilan birga, pul ifodasida eksport 3,9% ga kamayib — 1,067 mlrd dollardan 1,025 mlrd dollarga tushdi. Meva-sabzavot mahsulotlari jami eksportning 5,1% ini tashkil etdi.

Mevalar eksporti pul ifodasida 330,8 mln dollardan 308 mln dollarga (−6,9%), fizik hajmda esa 290,8 ming tonnadan 251 ming tonnaga (−13,7%) kamaydi.

Gilos yetkazib berish 72,5 mln dollardan 59,9 mln dollarga (−17,4%), o‘rik — 46,7 mln dollardan 32,4 mln dollarga (−30,6%), quritilgan uzum — 73,3 mln dollardan 62,1 mln dollarga (−15,3%) tushdi.

Shu bilan birga, shaftoli eksporti 80,5 mln dollardan 91,7 mln dollarga (+13,9%), uzum — 24,9 mln dollardan 28,9 mln dollarga (+16,1%) oshdi.

Sabzavotlar eksporti aksincha 165,9 mln dollardan 200,5 mln dollarga (+20,9%) ko‘tarildi. Piyoz yetkazib berish 89,3 mln dollarga (+12%), karam — 54,7 mln dollarga (+12,3%), pomidor — 34,4 mln dollarga (+38,7%), sabzi — 13,1 mln dollarga (+63,7%) yetdi.

Qovun va tarvuz eksporti 55,1 mln dollarga yetib, 31,5% ga oshdi.

To‘qimachilik eksporti oshdi

Yetti oy yakuniga ko‘ra to‘qimachilik mahsulotlari eksporti 1,9 mlrd dollarga yetdi — bu o‘tgan yilga nisbatan 26,6% ga ko‘p.

To‘qimachilik jami eksport hajmining 9,5% ini tashkil etdi. Yetkazib berish tarkibida asosiy ulush tayyor to‘qimachilik mahsulotlari — 52,2% va ipga — 31,4% ga to‘g‘ri keldi.

Import

Tovarlar importi 4,1 mlrd dollarga oshib, 26 mlrd dollarga yetdi, xizmatlar esa — 3,6 mlrd dollarga.

Importning eng yirik bandi hanuz mashina va transport uskunalari bo‘lib qolmoqda. Ularning yetkazib berilishi 20% ga oshib — 9,7 mlrd dollarga yetdi, umumiy importdagi ulushi esa 32,2% dan 32,8% ga ko‘tarildi.

Avtomobillar va boshqa transport uskunalari importi 2,4 mlrd dollarni (+27,9%) tashkil etdi. Jumladan, asosan yo‘lovchi tashish uchun mo‘ljallangan yengil avtomobillar va boshqa transport vositalari yetkazib berilishi 73,5% ga oshib — 920,4 mln dollarga yetdi. Avtomobil qismlari va aksessuarlar importi 10,9% ga oshib — 1,09 mlrd dollarga yetdi.

Elektr mashinalari va uskunalari importi 38,1% ga oshib — 1,59 mlrd dollarga, energiya ishlab chiqaruvchi mashinalar — 48,2% ga oshib, 989,7 mln dollarga yetdi. Telekommunikatsiya uskunalari yetkazib berilishi 87,5% ga oshib — 1,01 mlrd dollarga yetdi.

Shu bilan birga, ayrim tarmoqlar uchun maxsus mo‘ljallangan mashinalar importi 11% ga kamayib — 1,38 mlrd dollarga, boshqa transport uskunalari esa — 16,5% ga kamayib, 398,3 mln dollarga tushdi. Jumladan, samolyotlar yetkazib berilishi 202 mln dollarni tashkil etib, 41,5% ga kamaydi.

Oziq-ovqat

Katta toifalar orasida oziq-ovqat mahsulotlari va tirik hayvonlar yetkazib berilishi eng yuqori sur’atlarda o‘sishda davom etdi.

Yanvar−iyul oylarida ularning importi 41,9% ga oshib — 2,32 mlrd dollardan 3,29 mlrd dollarga yetdi. Oziq-ovqatning umumiy importdagi ulushi 9,2% dan 11,1% ga ko‘tarildi.

Don va undan tayyorlangan mahsulotlar importi 60,7% ga oshib — 864,9 mln dollarga, go‘sht va go‘sht mahsulotlari — 36,7% ga oshib, 574 mln dollarga, shakar, shakar mahsulotlari va asal — 51,2% ga oshib, 434 mln dollarga yetdi.

Sabzavot va mevalar yetkazib berilishi 31,9% ga oshib — 352,8 mln dollarga, sut mahsulotlari va tuxum — 32,9% ga oshib, 244,3 mln dollarga, hayvonlar uchun yem-xashak — 42,6% ga oshib, 217,5 mln dollarga yetdi.

Kimyo mahsulotlari importi 15,6% ga oshib — 3,59 mlrd dollarga yetdi. Shu bilan birga, tibbiy va farmatsevtika mahsulotlari yetkazib berilishi biroz kamaydi — 0,8% ga, 1,11 mlrd dollarga tushdi, organik kimyoviy moddalar importi esa 43% ga oshib — 295,2 mln dollarga yetdi.

Energiya resurslari

Mineral yoqilg‘i, moylash moylari va shunga o‘xshash materiallar importi 10,7% ga oshib — 2,51 mlrd dollarga yetdi.

Xususan, neft va neft mahsulotlari importi 1,34 mlrd dollarni (+15,1%), tabiiy va sun’iy gaz — 1,01 mlrd dollarni (+8,2%) tashkil etdi. Suyultirilgan gaz (propan) importi 3,6 baravar oshib — 105,4 mln dollarga yetdi.

Benzin importi pul ifodasida 60,8% ga oshib — 426 mln dollarga yetdi. Dizel yoqilg‘isi yetkazib berilishi deyarli o‘zgarmadi — 1,1% ga oshib, 163,3 mln dollarga yetdi.

Elektr energiyasi importi 17,9% ga kamayib — 55,8 mln dollarga tushdi. Shu bilan birga, uning eksporti 30,3% ga oshib — 134 mln dollarga yetdi.

Yetti oyda xizmatlar importi 3,62 mlrd dollarni tashkil etib, 13,3% ga oshdi. Xizmatlar importining 43,6% i, yoki 1,58 mlrd dollari safarlar (turizm) hissasiga, 27,4% i, yoki 989,6 mln dollari transport hissasiga to‘g‘ri keldi.

Importning eng yirik manbai hanuz Xitoy bo‘lib qolmoqda — 9,56 mlrd dollar, ya’ni jami hajmning 32,3% i. Rossiyadan 5,3 mlrd dollarlik tovar va xizmatlar import qilindi, Qozog‘istondan — 2,4 mlrd dollarlik. Umuman olganda, O‘zbekiston 160 dan ortiq mamlakatdan tovar va xizmatlar import qildi.

Manba